Dobre praktyki

KATALOG DOBRYCH PRAKTYK WYDAWNICZYCH

Na rynku wydawniczym brakuje jasno określonych standardów pracy redaktorów i korektorów. Pracujemy głównie jako freelancerzy, przez co rzadko mamy okazję do wymiany doświadczeń. W powszechnym odbiorze nasz zawód pozostaje w cieniu, bywa marginalizowany. Tymczasem to redaktorzy dbają o właściwą strukturę tekstu, logikę wywodu, spójność argumentacji, dopracowują warstwę językową i styl, a korektorzy czuwają nad językową poprawnością i pilnują, by finalne formy publikacji były wolne od błędów.

Dlatego powołaliśmy Forum Redaktorów i Korektorów (FoRiK) – by łączyć naszą społeczność i budować świadomość roli naszego środowiska w procesie tworzenia książek.

Chcemy, aby Katalog dobrych praktyk wydawniczych sprzyjał tworzeniu stabilnych i przyjaznych warunków pracy oraz promował współpracę opartą na partnerstwie, rzetelności i wzajemnym szacunku.

I. Zasady dobrej współpracy

Przedstawiamy modelowy przebieg prac nad książką, który uwzględnia potrzeby autorów, tłumaczy, redaktorów, korektorów, projektantów DTP oraz wydawców.

1. Wybór wykonawcy i wycena

Aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie, nieustannie doskonalimy swój warsztat – specjalizujemy się w różnych dziedzinach i formach wypowiedzi. Zachęcamy zatem do wyboru redaktora lub korektora na podstawie jego portfolio i doświadczenia w danym gatunku literackim.

• Próbki redakcyjne
  Bezpłatna próbka redakcyjna obejmuje maksymalnie dwie strony rozliczeniowe. Próbki dłuższych partii tekstu są opracowywane odpłatnie.
• Wycena całości tekstu
  Wycena zlecenia następuje po zapoznaniu się z kompletem materiałów.
• Godziwe wynagrodzenie
  Redaktorzy i korektorzy mają prawo do godziwego wynagrodzenia, które uwzględnia stopień skomplikowania tekstu i nakład pracy. Przysługuje im także prawo do negocjowania stawek.
• Realne terminy
  Ustalony termin wykonania pracy musi odpowiadać jej zakresowi i pozwalać na zachowanie wysokiego standardu. Praca w trybie ekspresowym wymaga wyższej stawki.

2. Umowa i formalności

Każdą współpracę opieramy na jasnych i jednoznacznych ustaleniach. Zobowiązujemy się do wykonania pracy z należytą starannością, zgodnie z aktualną wiedzą oraz z poszanowaniem zasad etyki zawodowej.

• Forma i termin zawarcia umowy
  Umowę zawiera się zawsze przed rozpoczęciem prac nad zleceniem, w formie pisemnej lub na podstawie wiążących ustaleń w korespondencji mailowej.
• Jasny podział zadań
  Umowa precyzyjnie określa podział zadań i odpowiedzialności między autorem, tłumaczem, redaktorem i korektorem.
• Prawo do renegocjacji
  Wykonawcy mają prawo do renegocjacji stawki i terminu w trakcie zlecenia, jeśli zakres prac wykracza poza pierwotne ustalenia.
• Usługi dodatkowe
  Wszelkie prace wykraczające poza standardowy zakres redakcji lub korekty są usługami dodatkowymi. Wymagają one osobnego wynagrodzenia i dodatkowego czasu na realizację (zob. III. Wykaz usług dodatkowych).
• Brak kar finansowych
  Ewentualne błędy redakcyjne lub korektorskie podlegają nieodpłatnej poprawie w uzgodnionym terminie. Wobec redaktorów i korektorów nie stosuje się kar finansowych ani potrąceń.

3. Organizacja pracy i komunikacja

Jako Stowarzyszenie FoRiK dbamy o wysoki standard komunikacji ze wszystkimi uczestnikami procesu wydawniczego. Przejrzyste procedury oraz instrukcje wydawnicze pozwalają skoncentrować się na tekście i osiągnąć najlepszy efekt.

• Przejrzyste procedury
  Wydawnictwo zapewnia jasne zasady obiegu dokumentów oraz precyzyjne wytyczne dotyczące komunikacji pomiędzy wszystkimi osobami pracującymi nad publikacją.
• Instrukcja wydawnicza
  Wydawnictwo przekazuje redaktorowi instrukcję określającą standardy przygotowania publikacji: zasady formatowania, wymogi edytorskie i językowe oraz sposób opracowania aparatu naukowego i materiałów dodatkowych. W razie braku instrukcji wspólnie ustala się ogólne zalecenia i zakres swobody decyzyjnej redaktora.
• Komplet materiałów
  Przed rozpoczęciem prac zamawiający przekazuje redaktorowi pełny zestaw materiałów, w tym tekst główny w wersji finalnej, materiały graficzne, teksty towarzyszące oraz ewentualne recenzje.
• Otwarta komunikacja
  Strony na bieżąco informują się o wszelkich trudnościach i opóźnieniach oraz o planowanych urlopach osób zaangażowanych w projekt. Sposób postępowania na wypadek opóźnień ustala się z góry.
• Renegocjacja warunków
  Zmiana zakresu prac, objętości tekstu lub oczekiwań wydawcy w trakcie realizacji zlecenia uprawnia wykonawcę do renegocjacji stawki i terminu.
• Płatności i rozliczenia etapowe
  Wynagrodzenie wypłacane jest w uzgodnionych terminach po odbiorze prac, niezależnie od opóźnień niezawinionych przez redaktora lub korektora. W przypadku dużych projektów lub prac etapowych płatności regulowane są w częściach, po odbiorze każdego etapu.
• Informacja zwrotna
  Redaktor prowadzący powinien udzielać wykonawcy merytorycznej informacji zwrotnej na temat jego pracy. Jest ona istotnym elementem naszego rozwoju zawodowego.
• Strona redakcyjna
  Nazwiska redaktorów i korektorów umieszcza się na stronie redakcyjnej, z zachowaniem prawa do anonimowości lub użycia pseudonimu.
• Egzemplarz autorski
  Po wydrukowaniu publikacji redaktor i korektor otrzymują od wydawnictwa egzemplarze autorskie.

II. Wzorcowy proces wydawniczy

Przedstawiamy modelowy przebieg prac nad książką, który uwzględnia potrzeby autorów, tłumaczy, redaktorów, korektorów, projektantów DTP oraz wydawców.

• Podział funkcji
  Przed rozpoczęciem prac redaktor prowadzący przedstawia uczestnikom procesu czytelne reguły i ustala, kto zatwierdza zmiany w tekście na poszczególnych etapach.
• Wytyczne i instrukcja wydawnicza
  Zespół otrzymuje precyzyjne wytyczne dotyczące komunikacji wewnętrznej oraz instrukcję wydawniczą. W razie braku instrukcji ustala się ogólne zalecenia związane z daną publikacją i zakres decyzyjności redaktora.
• Standard tekstu autorskiego
  Redaktor prowadzący lub naukowy dba o to, aby autor dostarczył tekst zgodny z instrukcją wydawniczą. Jeśli przekazany materiał znacząco odbiega od wymogów, redaktorowi przysługuje wyższa stawka za jego opracowanie, a termin realizacji ulega odpowiedniemu wydłużeniu.
• Kolejność etapów redakcji
  Praca nad tekstem rozpoczyna się od oceny i dopracowania jego zawartości merytorycznej oraz konstrukcji. W tekstach fabularnych redakcję językową poprzedza redakcja strukturalna  (w zakresie konstrukcji, logiki fabuły i prowadzenia narracji). W tekstach naukowych redakcję językową poprzedza redakcja naukowa.
  Do redaktora językowego trafia tekst zaakceptowany przez wydawnictwo pod względem merytorycznym i konstrukcyjnym. 
• Konsultacje eksperckie
  W przypadku tekstów wymagających specjalistycznej wiedzy redaktor ma prawo wystąpić do wydawnictwa o konsultacje z ekspertem w danej dziedzinie.
• Komunikacja i obieg tekstu
  Autor lub tłumacz autoryzuje zredagowany tekst bezpośrednio z redaktorem językowym. Aby zapewnić spójność opracowania, redaktor przekazuje korektorom wytyczne dotyczące potencjalnie problematycznych kwestii w tekście oraz udostępnia im swoje dane kontaktowe. Redaktor jest informowany o istotnych zmianach na dalszych etapach prac i ma wgląd w poprawki naniesione podczas korekty.
• Opracowanie okładki
  Redakcji oraz korekcie podlega cała publikacja, w tym wszelkie teksty zamieszczane na okładce i skrzydełkach książki.
• Rola i kompetencje redaktora prowadzącego
  Redaktor prowadzący zna zasady edytorskie i nadzoruje warstwę językową na każdym etapie prac nad publikacją. W razie potrzeby sporządza i egzekwuje bieżące zalecenia szczegółowe oraz ma kompetencje do rozstrzygania ewentualnych sporów merytorycznych.
• Strona redakcyjna
  Przed przekazaniem publikacji do druku na stronie redakcyjnej zamieszcza się nazwiska osób opracowujących tekst, z zachowaniem ich prawa do anonimowości lub użycia pseudonimu.
• Egzemplarz autorski
  Po wydrukowaniu publikacji wydawnictwo przekazuje redaktorom i korektorom egzemplarze autorskie gotowej książki.

III. Wykaz usług dodatkowych

Wszelkie prace wykraczające poza standardowy zakres redakcji lub korekty są usługami dodatkowymi. Wymagają one osobnego wynagrodzenia i dodatkowego czasu na realizację.

Przedstawiamy przykładowe usługi dodatkowe:

• redakcja strukturalna,
• przygotowanie indeksów,
• czytanie inkluzywne,
• opracowanie tekstu, aby spełniał wymogi dostępności,
• dostosowanie tekstu do wymagań prostego języka lub języka łatwego do czytania (ETR),
• opracowanie instrukcji wydawniczej,
• uzupełnianie i weryfikowanie opisów bibliograficznych,
• kolacjonowanie tłumaczenia.